Haal meer uit rood lichttherapie: 6 wetenschappelijke synergieën met supplementen

Rood lichttherapie, in de wetenschap meestal photobiomodulation (PBM) genoemd, valt op omdat het een relatief simpele prikkel is met brede fysiologische impact.

Je dient licht toe in een juiste dosering, waarna cellen reageren via o.a. veranderingen in energiehuishouding, doorbloeding en herstelroutes.

Vanuit mijn orthomoleculaire achtergrond kijk ik daarom niet alleen naar het licht zelf, maar ook naar voedingsstoffen en plantenextracten (fytotherapie) die de onderliggende systemen kunnen ondersteunen.

In deze blog onderzoeken we:

bestaan er supplementen/kruiden die het effect van PBM kunnen ondersteunen of versterken?

In deze blog focussen we op studies die de 'gouden standaard' hanteren: het vergelijken van de losse stof, PBM alleen, en de combinatie van beide, om te zien of ze samen écht beter presteren.

Wil je de werking PBM in detail begrijpen? Bekijk dan eerst onze gratis masterclass.

Samenvatting (de blog in het kort)

In 4 zinnen: dit zijn de belangrijkste punten die je leert uit deze blog:

• PBM werkt via meerdere routes tegelijk: 

  mitochondriën/ATP, doorbloeding (NO), ontstekingsroutes en tijdelijke ROS-signalen.

• Antioxidanten zijn context afhankelijk rond PBM: 

  soms ondersteunen ze herstel, soms dempen ze een nuttig ROS-signaal.

• Synergie in combinatie studies: 

  CoQ10 (topisch), quercetine, curcumine, NAC, chia en calendula (uitwendig).

• Tekorten kunnen je respons beïnvloeden: 

  o.a. magnesium of koper bepalen mede hoe soepel het mitochondriale energiesysteem meebeweegt.

  
  

  

Hoe werkt fotobiomodulatie? (PBM)

PBM werkt meestal niet via één route, maar via meerdere tegelijk, waaronder:

• Mitochondriën & ATP (energieproductie)

• Doorbloeding & stikstofmonoxide (NO) (bloedvatverwijding/vasodilatatie)

• Ontstekingspaden (verlagen van ontstekingswaardes en ondersteuning gezonde immuunrespons)

• Reactieve zuurstofsoorten (ROS) (als onderdeel van oxidatieve stress)

  
  

Dat laatste punt, oxidatieve stress (ROS), klinkt niet goed. Maar het is niet iets wat je altijd meteen moet “onderdrukken”. Want een milde, tijdelijke ROS-toename kan ook een nuttig startsignaal zijn dat herstel activeert, precies zoals na een fysieke training. (1)

Neem als voorbeeld vitamine E. Vitamine E is een antioxidant en kan oxidatieve stress verlagen, dat klinkt als een logische match met PBM. Maar in een studie zag men dat een antioxidant op basis van vitamine E het bloedvatverwijdende effect (vasodilatatie) van rood licht kon afremmen. De auteurs leggen dit uit vanuit het idee dat rood licht mede werkt via een milde, tijdelijke ROS-prikkel die vasodilatatie ondersteunt, en dat antioxidanten dat signaal juist kunnen dempen. (2)

Tegelijk zijn er ook studies waarin PBM in combinatie met vitamine E + resveratrol juist extra ontstekingsremmende effecten liet zien. (3)

De les is dus niet “vitamine E is goed” of “vitamine E is slecht”, maar: het hangt af van waar je het voor inzet en hoe je het gebruikt. 

Kort na een rood licht huidbehandeling kan vitamine E-olie op de huid bijvoorbeeld prima passen als antioxidatieve naverzorging en ondersteuning van de huidbarrière.

6 Synergieën met rood lichttherapie die in studies zijn getest

Wat is er verder onderzocht? Onderstaande combinaties zijn in studies zo opgezet dat men de stof alleen, PBM alleen én de combinatie met elkaar vergeleek, en waarbij de combinatie beter scoorde dan elk afzonderlijk.

Kortom, we gaan nu kijken naar welke synergieën (krachtige combinaties) we hebben gevonden in studies:

1) Co-enzym Q10 (uitwendig) + PBM

Onderzocht voor: wondheling

Wat je ziet: PBM + uitwendig CoQ10 gaf betere wondheling dan PBM alleen en ook beter dan CoQ10 alleen. De hypothese? hogere ATP-productie. (4)

2) Quercetine + PBM

Onderzocht voor: wondheling en ontstekingsremming

Wat je ziet: de combinatiegroep had betere wondheling dan PBM alleen én quercetine alleen. In de combinatie groep daalden waardes voor ontsteking en oxidatieve schade sterker dan in losse groepen. (5)

3) Curcumine (nanodeeltjes) + PBM

Onderzocht voor: wondgenezing

Wat je ziet: PBM + curcumine nanodeeltjes liet de snelste wondsluiting en beste hersteluitkomsten zien (kwaliteit nieuw weefsel) vs. PBM alleen of curcumine alleen. (6)

4) N-acetylcysteïne (NAC) + PBM

Onderzocht voor: longontsteking/luchtwegen

Wat je ziet: In een model voor longontsteking werkte rood licht (PBM) + NAC beter dan alleen rood licht of alleen NAC: er was minder ontsteking en minder “stress” in de cellen. Een mogelijke uitleg is dat deze combinatie de hoofschakelaar van ontsteking (NF-κB) sterker laat dalen. (7)

5) Chia zaad suppletie + PBM

Onderzocht voor: ooggezondheid (diabetische retinopathie)

Wat je ziet: In een diabetische retinopathie-model presteerde PBM + chia suppletie beter dan PBM alleen of chia alleen op uitkomsten die iets zeggen over de gezondheid van het netvlies (retina) en het behoud van fotoreceptoren (de lichtgevoelige cellen waarmee je ziet). Met andere woorden: de combinatie leek het netvlies beter te beschermen. (8)

6) Calendula officinalis (uitwendig) + PBM

Onderzocht voor: diabetische voetulcera (voetwond)

Wat je ziet: In een studie bij diabetische voetulcera vergeleek men drie groepen: PBM, Calendula (uitwendig) en PBM + Calendula. De combinatiegroep had betere wonduitkomsten dan beide losse interventies. Met “beter” bedoelen studies in deze context doorgaans: sneller richting wondsluiting, minder ontsteking en verbeterde genezing. (9)

Bonus: Selenium + vitamine D + PBM bij Hashimoto

Onderzocht voor: Hashimoto

Dit onderzoek is geen opzet ''stof alleen, vs PBM alleen, vs combinatie''. Het test iets anders: voegt PBM extra effect toe bovenop suppletie? De onderzoekers vergeleken daarom suppletie alleen (vitamine D + selenium), met dezelfde suppletie in combinatie met PBM, gericht op de schildklier.

Wat je ziet: de groep met PBM + suppletie liet gunstigere veranderingen zien dan suppletie alleen, waaronder lagere TSH en lagere anti-TPO/anti-TG antistoffen, plus een lagere benodigde T4 dosis. (10)

Onze resultaten lieten voor het eerst zien dat PBM-therapie niet alleen effectief is in het verbeteren van de functie van de schildklier, maar ook in het verlagen van de antistoffen die verantwoordelijk zijn voor schade aan de schildklierstructuur bij patiënten met Hashimoto (HT). Daarnaast verminderde het de behoefte aan T4 medicatie, en ook overgewicht bij patiënten met HT.

Stof	Focusgebied	Wat in studies sterker werd met PBM
CoQ10 (topisch)	Wondheling	Sneller/beter herstel, hypothese: meer ATP
Quercetine	Wondheling/ontsteking	Sterkere daling ontsteking/oxidatieve schade
Curcumine (nano)	Wondgenezing	Snellere wondsluiting, betere weefselkwaliteit
NAC	Luchtwegen/ontsteking	Lagere ontstekingssignalen + intracellulaire ROS
Chia	Ooggezondheid (model)	Betere retina-/fotoreceptor-uitkomsten
Calendula (topisch)	Wond (diabetische voet)	Betere wonduitkomsten, vaak “licht eerst”
Se + vit D	Schildklier (Hashimoto)	Gunstigere waarden/antistoffen (vs suppletie)

Extra: 2 interessante combinaties

Deze combinaties hebben indicaties in onderzoek, maar missen nog de hoeveelheid strakke, herhaalde bevestiging zoals de 6 synergieën hierboven.

1) Melatonine + PBM bij botaanmaak/botherstel

Onderzocht voor: botaanmaak en botherstel

Wat je ziet: In cel- en dieronderzoek vergeleek men PBM alleen, melatonine alleen en de combinatie. De combinatie PBM + melatonine scoorde beter op markers van botherstel en mineralisatie dan elk afzonderlijk.

Nuance: Er is nog geen hard klinisch bewijs dat dezelfde combinatie bij mensen hetzelfde effect geeft. (11)

2) Koperpeptide (GHK-Cu) + PBM/ bij collageen-signalen

Onderzocht voor: collageen- en herstelprocessen in de huid

Wat je ziet: In deze studie werd GHK-Cu (een koperpeptide) toegevoegd aan gekweekte huidcellen in het lab. De onderzoekers vergeleken licht alleen, GHK-Cu alleen en de combinatie. In de huidcellen die fibroblasten heten, de “collageenfabriekjes” die bindweefsel opbouwen, zorgde GHK-Cu + PBM voor sterkere signalen rond groeifactoren en collageen-aanmaak dan licht alleen. (12)

PBM en mitochondriën: “randvoorwaarden” voor energie

Zoals je inmiddels weet werkt rood lichttherapie primair in op de energiestofwisseling: je geeft een lichtprikkel, en cellen reageren onder andere met veranderingen in mitochondriale activiteit en energieproductie. 

Vanuit dat perspectief is het logisch om niet alleen naar het licht te kijken, maar ook naar de randvoorwaarden van datzelfde energiesysteem: welke “onderdelen” heeft een cel nog meer nodig om die energieproductie goed te kunnen draaien?

Koper: onderdeel van het ''zonnepaneel'' van de cel (CCO)

In de mitochondriën zit het enzym “cytochroom c oxidase'' (CCO), een koperhoudend enzym dat vaak genoemd wordt als belangrijk aangrijpingspunt van PBM.  Je kunt CCO zien als een soort ‘zonnepaneel’ in de mitochondriën: een plek waar rood en nabij-infrarood licht kan doorwerken op de energieproductieketen van de cel.

In literatuur zie je dat kopertekort CCO-activiteit kan verlagen (13). Dat bewijst niet dat koper suppletie PBM “altijd beter” maakt, maar het maakt wel duidelijk waarom tekorten bij sommige mensen kunnen meespelen: als een sleutelonderdeel van de energieketen minder goed functioneert, kan het systeem mogelijk minder efficiënt reageren op een PBM-prikkel.

NAD+ (voorloper vitamine B3)

In dezelfde hoek valt NAD+. NAD+ helpt je cellen voeding om te zetten in energie. NAD+ levert de "brandstof" voor de mitochondriën, terwijl PBM de mitochondria helpt die brandstof efficiënter te gebruiken om ATP (cellulaire energie) te produceren. (14)

NAD+ komt niet voor in voedingsmiddelen, maar je lichaam kan vitamine B3 omzetten in NAD+. Er is geen direct PBM+NAD bewijs nu, maar het geeft wel een logische hypothese: als PBM het energiesysteem prikkelt, kan de NAD-huishouding een factor zijn in “hoeveel ruimte” dat systeem heeft om mee te bewegen.

Magnesium (Mg-ATP)

Tot slot het mineraal magnesium. Magnesium is een basisvoorwaarde voor energie in je cellen. Dat komt doordat ATP meestal is gebonden aan magnesium als “Mg-ATP”. Die binding zorgt ervoor dat ATP goed herkend en gebruikt kan worden in allerlei energieprocessen en enzymreacties. (15)

Zonder voldoende magnesium kan energieproductie en energiegebruik minder soepel verlopen. In die zin zou je kunnen zeggen dat PBM en voldoende magnesium elkaar logisch aanvullen, al is magnesium zelf (nog) niet als ‘synergie’ getest als combinatie studie.

Conclusie: Je lichaam is één systeem

Kortom: het lichaam werkt als een geheel. En juist daarom zijn synergieën zo interessant. PBM kan een krachtige aanzet geven op energie en herstel, maar het lichaam heeft nog steeds de juiste voorwaarden nodig om daar iets mee te doen. 

Vanuit mijn orthomoleculaire achtergrond vind ik het daarom juist interessant om deze synergieën te ontdekken. Tegelijk is het goed om kritisch te blijven: hoewel PBM onderzoek enorm groeit, is het aantal studies dat echte combinaties test, dus de stof alleen, PBM alleen én de combinatie, nog beperkt. 

Zie de bevindingen daarom als een veelbelovende richting, maar overleg met een arts of therapeut als je gericht wilt combineren, zeker bij medicatie gebruik, auto-immuun aandoeningen of bestaande klachten.

FAQ (veelgestelde vragen)

• Werkt rood lichttherapie beter met supplementen?

  Soms. Vooral bij combinaties die in onderzoek succesvol zijn getest met drie groepen: stof alleen, PBM alleen en de combinatie.

• Moet je antioxidanten nemen rond een PBM-sessie?

  Niet per se. PBM kan deels werken via tijdelijke ROS-signalen; extra antioxidanten kunnen afhankelijk van doel/timing dat signaal dempen.

• Wat is de beste timing: supplement eerst of PBM eerst?

  Bij topicals (uitwendige producten) zie je vaak “licht eerst, daarna topical”. Bij orale supplementen hangt timing af van doel en werkingsmechanisme.

• Is dit medisch advies?

  Nee. Overleg met arts/therapeut bij medicatie, auto-immuun aandoeningen of aanhoudende klachten.