Rood lichttherapie vragen deel 1: apparaten, golflengtes en infraroodlicht uitgelegd

Rood lichttherapie (PBM) roept vaak dezelfde vragen op. Daarom besteden we in deze reeks extra aandacht aan de onderwerpen waar we het vaakst vragen over krijgen. In dit eerste deel lees je meer over rood lichttherapie apparaten, de vraag of meer golflengtes echt beter zijn, waarom sommige leds onzichtbaar lijken en het verschil tussen rood lichttherapie en andere vormen van infraroodlicht.

Ook de verschillen tussen de Vivo-modellen komen aan bod. Staat jouw vraag hier niet tussen? Bekijk dan ook onze uitgebreide pagina met veelgestelde vragen over rood lichttherapie voor nog meer informatie.

Rood lichttherapie vragen over apparaten en techniek

Klik op een vraag om direct naar het antwoord te gaan:

• Het lijkt alsof niet alle lampjes branden, is dat normaal?

• Zijn meer golflengtes beter?

• Wat is het verschil tussen de BioPhoton 3.0 en de BioPhoton+?

• Is rood lichttherapie hetzelfde als een infraroodsauna of een warme rode lamp?

Het lijkt alsof niet alle lampjes branden, is dat normaal?

In het kort: Dat NIR-leds nauwelijks zichtbaar zijn, is heel normaal. Nabij-infrarood licht valt buiten het zichtbare spectrum, waardoor golflengtes zoals 810, 830, 850 en 1060 nm voor het oog vrijwel onzichtbaar zijn, ook al werken ze gewoon.

Onze panelen combineren zichtbaar rood licht met nabij-infrarood licht (NIR). Het menselijk oog neemt licht waar in ongeveer het bereik van 380 tot 780 nanometer (nm). Het rode deel daarvan ligt grofweg rond 620 tot 750 nm en is daarom goed zichtbaar met het blote oog.

Nabij-infrarood begint daar net boven en is voor ons vrijwel onzichtbaar.

Bij Vivo worden, afhankelijk van het model, zichtbare rode golflengtes gebruikt zoals 630 nm, 660 nm en 670 nm. Daarnaast worden nabij-infrarode golflengtes gebruikt zoals 810 nm, 830 nm, 850 nm en bij sommige modellen 1060 nm. Daardoor zie je de rode leds duidelijk branden, terwijl de NIR-leds veel minder zichtbaar zijn of zelfs helemaal “uit” lijken, terwijl ze gewoon werken.

Een eenvoudige manier om dit te begrijpen: denk aan een klassieke afstandsbediening. Die gebruikt vaak onzichtbaar nabij-infrarood licht rond 940 nm. Je ziet het niet, maar het signaal is er wel en wordt gewoon opgevangen. Met de nabij-infrarode leds in een roodlichtpaneel werkt dat in principe net zo: onzichtbaar betekent niet afwezig.

Rood licht wordt vooral gebruikt voor meer oppervlakkige toepassingen, terwijl nabij-infrarood licht dieper in het weefsel kan doordringen. Tegelijk is er, los van de penetratiediepte, ook veel overlap in de werking. Juist daarom worden rood licht en nabij-infrarood vaak gecombineerd in één paneel.

Hoe diep het licht precies komt, hangt onder andere af van de golflengte, de lichtintensiteit, de afstand tot het lichaam en het type weefsel.

Soms kun je bij de NIR-leds nog wel een heel lichte rood- of paarsachtige gloed zien, vooral in een donkere ruimte. Met de camera van een telefoon is nabij-infrarood vaak iets beter waarneembaar dan met het blote oog, al verschilt dat per toestel. Zo kun je met je telefoon soms beter zien of je nabij-infrarode leds actief zijn.

Zijn meer golflengtes beter?

In het kort: Meer golflengtes is niet automatisch beter. Het gaat niet om zoveel mogelijk verschillende soorten licht, maar om de juiste golflengtes in voldoende sterkte en met de juiste dosering.

Bij rood lichttherapie, ook wel PBM (fotobiomodulatie) genoemd, vormen golflengtes de basis van de werking. Een golflengte is simpel gezegd de “kleur” van het licht. Die golflengtes bepalen niet alleen hoe diep het licht in het weefsel kan doordringen, maar ook welke processen in en rond de cel worden beïnvloed.

Rode golflengtes rond 630–680 nm worden binnen PBM vaak geassocieerd met CCO (cytochroom c oxidase), een enzym in de mitochondriën dat betrokken is bij cellulaire energieprocessen. Nabij-infrarood in het bereik van ongeveer 800–1100 nm wordt daarnaast vaker gekoppeld aan diepere penetratie en aan aanvullende mechanismen, zoals de invloed op water in en rond de cel.

Maar daaruit volgt niet automatisch dat méér golflengtes ook beter zijn. In de praktijk draait het niet om zoveel mogelijk verschillende nanometers, maar om een doordachte selectie van actieve golflengtes die ook in voldoende sterkte aanwezig zijn. Als je te veel verschillende golflengtes in één paneel stopt, kan de lichtkracht per relevante golflengte juist te veel versnipperen.

Je kunt het vergelijken met limonade: een paar goede smaken kunnen samen prima werken, maar als je er te veel door elkaar mengt, raak je de balans kwijt.

Daarom is een slimme combinatie van een beperkt aantal bewezen golflengtes vaak logischer dan een paneel dat vooral indrukwekkend oogt op papier. 

Ook internationale richtlijnen, zoals die van WALT (World Association for Photobiomodulation Therapy), benadrukken dat de werking van rood lichttherapie van meerdere factoren afhangt. Niet alleen van de golflengte, maar ook van lichtsterkte, dosering en behandeltijd. (1)

“PBM werkt niet op basis van één factor alleen: naast de golflengte spelen ook lichtsterkte en behandeltijd een belangrijke rol. Bovendien kan zowel te weinig als te veel licht het resultaat verminderen.”

Dat sluit ook aan bij wat onderzoekers in sommige richtlijnen weergeven als “Einstein (E)” binnen de dosering. Dat klinkt ingewikkeld, maar je kunt het vergelijken met een fiets en een scooter: ze zijn niet hetzelfde, maar ze kunnen je allebei op je bestemming brengen. Zo zijn verschillende golflengtes ook niet hetzelfde, maar kunnen ze bij de juiste dosering soms wel een vergelijkbaar nuttig effect geven.

Daarom kijkt men in richtlijnen meestal niet naar één “magische” nanometer, maar naar effectieve golflengtebereiken in combinatie met de juiste dosering.

Kort gezegd: kijk dus niet alleen naar hoeveel golflengtes een paneel heeft, maar vooral naar welke golflengtes het zijn, hoe sterk ze aanwezig zijn en wat de juiste dosering voor jouw toepassing is.

Deze grafiek laat zien dat de meest gevestigde PBM-golflengtes vooral liggen rond 633 nm, 660 nm, 808/810 nm en 830 nm.

Extra golflengtes zoals 670 nm en 1064 nm zijn zeer interessante aanvullingen, maar geen absolute vereiste om een paneel inhoudelijk sterk of diep werkend te maken.

Wat is het verschil tussen de BioPhoton 3.0 en de BioPhoton+?

In het kort: De BioPhoton 3.0 is de lichtere, mildere allrounder; de BioPhoton+ is de krachtigere uitvoering met kortere behandeltijden. Beide bieden dezelfde hybride manier van behandelen: op afstand én veilig direct op de huid, zonder ventilatorgeluid.

Beide gebruiken dezelfde 5 golflengtes rood en nabij-infrarood licht en zijn hybride modellen die zowel op afstand als direct op de huid gebruikt kunnen worden. Daarnaast zijn ze allebei passief gekoeld. Dat betekent: geen ventilator, geen storend geluid en dus een stillere, meer ontspannen behandeling met nauwelijks meetbaar EMF.

Het verschil zit vooral in de kracht en de bouw. De BioPhoton 3.0 is het lichtere en mildere model. Daardoor is hij makkelijk te positioneren en prettig om rustig en gecontroleerd mee te doseren. Dat maakt hem voor veel mensen een toegankelijke allround keuze, ook wanneer een zachtere aanpak gewenst is.

De BioPhoton+ is de krachtigere en robuustere uitvoering. Door de hogere lichtoutput kun je meestal met kortere behandeltijden werken. Dat maakt hem vooral interessant voor wie sneller wil behandelen of een steviger, professioneler toestel zoekt.

Kort gezegd: de BioPhoton 3.0 is de lichtere, mildere allrounder; de BioPhoton+ is de krachtigere uitvoering met kortere behandeltijden. Beide bieden dezelfde hybride manier van behandelen: op afstand én veilig direct op de huid, zonder ventilatorgeluid.

Is rood lichttherapie hetzelfde als een infraroodsauna of een warme rode lamp?

In het kort: Een infraroodsauna of warme rode lamp werkt vooral via warmte, terwijl rood lichttherapie werkt via specifieke golflengtes licht die cellulaire processen ondersteunen.

Deze termen worden online vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen niet hetzelfde. Een infraroodsauna werkt meestal met far infrared (FIR), grofweg vanaf 3000 nm en hoger, en is in de eerste plaats bedoeld om het lichaam op te warmen. Het effect is dus vooral thermisch: warmte, zweten, ontspanning en een verhoogde doorbloeding.

Rood lichttherapie, ook wel fotobiomodulatie (PBM) genoemd, werkt anders. Daarbij gaat het niet in de eerste plaats om warmte, maar om specifieke fotonen uit rood licht en nabij-infrarood licht, grofweg in het gebied van 630–1100 nm, die biologische processen in het weefsel kunnen beïnvloeden. In de literatuur wordt PBM juist beschreven als een niet-thermische lichttoepassing. Niet voor niets wordt het door onderzoekers nog steeds regelmatig aangeduid als LLLT (low-level laser therapy) of cold laser therapy, ook al kan een toestel in de praktijk wel als een prettig lentezonnetje aanvoelen.

Dat betekent niet dat het één goed is en het ander slecht. Ze hebben vooral een ander doel. Warmte kan prettig en nuttig zijn bij ontspanning, doorbloeding en stijve spieren. PBM wordt juist veel besproken vanwege de mogelijkheid om herstel, pijnmodulatie en ontstekingsregulatie te ondersteunen zonder dat warmte het hoofddoel is.

Voor de ogen is het ook belangrijk om onderscheid te maken. Een infraroodsauna of warmtelamp is niet bedoeld om in te kijken, en intensieve of langdurige infraroodblootstelling kan oogschade geven, onder meer aan de lens. PBM voor de ogen is weer een andere categorie: daar wordt juist onderzoek naar gedaan omdat rood en nabij-infrarood licht in sommige studies veelbelovend worden beschreven voor ooggezondheid en onder meer netvlies- en maculaproblemen.

Je kunt ze dus prima naast elkaar gebruiken, maar ik zou ze liever niet direct in dezelfde sessie combineren als je bij PBM zoveel mogelijk op het licht-effect wilt sturen. Wist je namelijk dat de temperatuur van de huid invloed kan hebben op hoe licht zich door het weefsel verspreidt? Er zijn aanwijzingen dat een koelere huid de penetratiediepte van licht iets kan vergroten. Daarom kan het slim zijn om rood lichttherapie en intense warmte, zoals een sauna of warmtelamp, liever los van elkaar te plannen.

Kort gezegd: een infraroodsauna of warme infraroodlamp werkt vooral via warmte. Rood lichttherapie gebruikt juist specifieke golflengtes licht om biologische processen in het lichaam te ondersteunen, zonder dat warmte het hoofddoel is. Ze worden vaak door elkaar gehaald, maar het zijn geen synoniemen. Ze kunnen allebei waardevol zijn, alleen meestal voor een ander doel.

Verder lezen

• Rood lichttherapie vragen deel 2: gebruik en resultaat (binnenkort beschikbaar)

• Rood lichttherapie vragen deel 3: veiligheid en medische vragen (binnenkort beschikbaar)

• Complete FAQ-pagina met alle veelgestelde vragen over rood lichttherapie